Суу ташкыны, сел, көчкү, жер титирөө, катуу шамал жана өрт — республиканын ар бир аймагы ушул же тигил деңгээлде туш болгон тобокелдиктер. Мындай окуялардын кесепеттери майда оңдоо менен чектелбейт: турак жайдын өзү да, ички жасалгасы да, ичиндеги мүлк да коркунучка кабылат.
Табигый кырсыкты толугу менен жокко чыгаруу мүмкүн эмес. Бирок турак жайды калыбына келтирүү толугу менен үй-бүлөлүк бюджеттин мойнуна түшпөшү үчүн алдын ала кам көрүүгө болот. Ушул максатта Кыргыз Республикасында эки курал колдонулат, аларды айырмалоо маанилүү: турак жайды милдеттүү камсыздандыруу (ТКМ) жана мүлктү ыктыярдуу камсыздандыруу (МЫК).
Турак жайды милдеттүү камсыздандыруу (ТКМ)
Турак жайларды өрттөн жана табигый кырсыктардан милдеттүү камсыздандыруу Кыргыз Республикасынын мыйзамдарында каралган. Ал турак жайларга жайылтылып, мыйзамда камсыздандыруу учуру катары каралган окуялар болгондо менчик ээсин коргойт.
Мыйзам мындай учурларга, тактап айтканда, өрттү жана бир катар табигый кырсыктарды, ошондой эле өрттү өчүрүү боюнча мыйзамдуу аракеттердин натыйжасында турак жайга суунун өтүшүн киргизет.
ТКМнын шарттары, камсыздандыруу учурларынын тизмеси, камсыздандыруу суммасы жана төлөө тартиби мыйзам жана камсыздандыруу келишими менен аныкталат. Полисти тариздөө алдында бул шарттар менен, ошондой эле өзгөчө учурлардын тизмеси менен таанышып чыгуу маанилүү.
Мүлктү ыктыярдуу камсыздандыруу (МЫК) эмнени кошот
Турак жайды милдеттүү камсыздандыруу мыйзам менен аныкталган тобокелдиктердин тизмесин жабат. Ага кирбеген нерселердин баарын каалоо боюнча өзүнчө — мүлктү ыктыярдуу камсыздандыруу аркылуу коргоого болот.
МЫК алкагында камсыздандыруучу өзүнө таандык мүлктү келишимде каралган тобокелдиктерден камсыздандыра алат: бул жайдын өзүнө жана ички жасалгасына да, эмерекке, тиричилик техникасына жана башка буюмдарга да тиешелүү болушу мүмкүн.
Камсыздандырылган мүлктүн тизмеси, камсыздандыруу учурлары, камсыздандыруу суммасы жана төлөмдүн өлчөмү тандалган программа жана камсыздандыруу келишими менен аныкталат. Ошондуктан полисти тариздөөдө коргоону каалаган мүлктү жана тобокелдиктерди түздөн-түз көрсөтүү маанилүү.
Алдын ала эмне кылуу керек
- Турак жайыңызга милдеттүү камсыздандыруу полиси таризделгенин жана анын мөөнөтү бүтпөгөнүн текшериңиз.
- Үйдөгү кайсы мүлк сиз үчүн эң маанилүү экенин жана аны калыбына келтирүү канчага түшөрүн баалаңыз.
- Сизди кызыктырган тобокелдиктер камсыздандыруу камтуусуна киргенин тактап, зарыл болсо мүлктү ыктыярдуу камсыздандыруунун шарттарын карап чыгыңыз.
- Турак жайга жана баалуу мүлккө тиешелүү документтерди, ошондой эле чектерди жана сүрөттөрдү сактаңыз — алар зыянды тастыктоодо керек болот.
- Камсыздандыруу компаниясынын телефон номерин жана полистин реквизиттерин колуңузда кармаңыз.
Эгерде табигый кырсык болуп кетсе
Биринчи кезекте адамдардын коопсуздугуна кам көрүңүз жана мүмкүн болсо зыянды азайтуу чараларын көрүңүз — эгерде бул өмүргө жана ден соолукка коркунуч туудурбаса.
Ыйгарым укуктуу органдарга жана авариялык кызматтарга кайрылыңыз: алардын документтери болгон окуянын фактысын, күнүн жана мүнөзүн тастыктайт.
Бузулууларды сүрөткө жана видеого тартып тастыктаңыз, кароодон өткөнгө чейин толук калыбына келтирүү оңдоосуна киришпеңиз. Мүмкүн жана коопсуз болсо, бузулган мүлктү сактаңыз.
Камсыздандыруу компаниясына камсыздандыруу келишиминде жана камсыздандыруу эрежелеринде каралган тартипте жана мөөнөттө кабарлап, камсыздандыруу учурун кароо үчүн керектүү документтерди даярдаңыз: арыз, полис, ким экендигин тастыктаган документ, турак жайга тиешелүү документтер, ыйгарым укуктуу органдардын маалымкаттары, бузулган мүлктүн тизмеси жана банктык реквизиттер.
Эң негизгиси
Турак жайды милдеттүү камсыздандыруу — мыйзамда каралган базалык коргоо. Мүлктү ыктыярдуу камсыздандыруу бул коргоону конкреттүү үйгө, конкреттүү мүлккө жана конкреттүү тобокелдиктерге ылайыктап кеңейтүүгө мүмкүндүк берет.
Полисти республиканын бардык облустарындагы ГСОнун филиалдарынан жана сатуу түйүндөрүнөн, ошондой эле сайттан онлайн тариздетүүгө болот. Тариздөө алдында камсыздандыруунун шарттары, камтылган тобокелдиктердин тизмеси, өзгөчө учурлар, камсыздандыруу суммасы жана камсыздандыруу төлөмүн алуу тартиби менен таанышып чыгыңыз.
ТКМди онлайн тариздөө МЫКты онлайн тариздөө
Суроолор калдыбы?
ГСОнун ысык линиясы: +996 (312) 65-08-53 — дүйшөмбү–жума, саат 9:00дөн 18:00гө чейин.
Email: info@gso.kg
Республиканын бардык облустарындагы филиалдардын жана сатуу түйүндөрүнүн даректери — Филиалдар бөлүмүндө жана Байланыш барагында.